هادى در نواحى جرجان بود . و در ماه ربيع الاول سال 170 : موسى هادى بن مهدى محمد بن منصور ، خليفه عباسى بعد از بيست و شش سال زندگانى وفات نمود « 1 » . در همان روز تمامت صناديد عرب و عجم با هارون الرشيد بن مهدى « 2 » برادر كهتر موسى - هادى ، به خلافت بيعت كردند . در آن روز بيست و دو سال از عمرش گذشته بود و در اين سال حكمرانى فارس و بحرين و يمامه و عمان و اهواز ، با محمد بن سليمان بن على بود « 3 » . در سال 173 : محمد بن سليمان بن على در بصره وفات يافت و تماميت اموالش را ، رشيد از براى خود ضبط نمود « 4 » . در سال 179 : مالك بن انس بن مالك ( رض ) كه ركنى از چهار اركان مذهب اهل - سنت و جماعت است ، در ماه ربيع الاول اين سنه ، وفات يافت « 5 » . در 25 شهر رجب سال 183 : حضرت امام موسى كاظم « 6 » ( ع ) به روضهء رضوان خراميد و از عمر مباركش پنجاه و پنج سال گذشته بود و نزديك به چهار سال به ظلم رشيد در خانهء سندى بن - شاهك كه از خواص رشيد است ، محبوس بود . در كتاب تاريخ كامل ابن اثير نوشته است كه در ماه رمضان سال 179 : رشيد در مكه - معظمه عمره را به جاى آورده ، به مدينه طيبه آمده ، بر سر قبر منور حضرت رسالت پناهى ( ص ) آمده ، براى افتخار عرض نمود : السلام عليك يا رسول اللّه يابن عم ، پس حضرت كاظم ( ع ) نزديك آمده ، عرض كرد : السلام عليك يا ابت ، رخسارهء هارون الرشيد تغيير كرده و كرها گفت : فخر اين است كه تو گفتى ، پس آن حضرت را با خود از مدينه به بغداد آورده ، محبوسش داشت تا به درجهء شهادت فائز گرديد « 7 » . [ وقايع فارس در روزگار هارون الرشيد ] هارون الرشيد در سال 193 در اوايل ماه جمادى دويم « 8 » در شهر طوس خراسان وفات يافت و از سخنان سخت‌تر از سنگ كه يحيى بن خالد برمكى « 9 » وزير بزرگ در جواب هارون -

--> ( 1 ) . وفات او را در شب جمعه نيمه ربيع الاول سال 170 نوشته‌اند و محل وفاتش در عيساباد و چهارده ماه خلافت كرد . ( ر ك : طبرى ، ج 5 ، ص 579 ) . ( 2 ) . او ، ( الرشيد هارون بن محمد بن عبد اللّه بن محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس ) است كه در شب جمعه همزمان با مرگ موسى هادى به خلافت برگزيده شد او در سال 145 در رى و در زمان خلافت منصور متولد شد و مادرش خيزران نام داشت . ( ر ك : طبرى ، ج 5 ، ص 599 ) . ( 3 ) . ر ك : كامل ، ج 5 ، ص 83 ، چاپ بيروت ، و طبرى ، ج 10 ، ص 605 . ( 4 ) . ر ك : كامل ، ج 5 ، ص 86 ، چاپ بيروت . ابن اثير مىنويسد هارون شصت هزار هزار قلم اموال محمد بن سليمان را به تفتين برادر خود او ، جعفر بن سليمان تصرف كرد زيرا وى را مدعى خلافت مىدانست . و ر ك : طبرى ، ج 10 ص 607 . ( 5 ) . ر ك : كامل ، ابن اثير ، ج 5 ، ص 101 ، چاپ بيروت . ابن اثير او را مالك بن انس الاصبحى مىنامد . ( 6 ) . در كامل ، ابن اثير آمده است كه آن حضرت را به اين دليل كاظم مىگفتند كه ( به كسى كه او را آزار مىداد نيكى مىكرد . . . ) ر ك : كامل ، ج 5 ، ص 108 . ( 7 ) . ر ك : كامل التواريخ ، ج 5 ، ص 108 ، چاپ بيروت . ( 8 ) . ابن اثير مىنويسد : ( در سيم ماه جمادى الاخر بسبب مرض درگذشت ) . كامل ، ج 5 ، ص 129 ، چاپ بيروت . ( 9 ) . بنا بقول ابن اثير ، فضل بن يحيى بن خالد نيز در همين سال در زندان رقه درگذشت . كامل ، ج 5 ، ص 129 ، چاپ بيروت .